افزایش قیمت‌ها در پی جهش هزینه‌های حمل‌ونقل نفت

به گزارش صدای پتروشیمی، افزایش چشمگیر هزینه حمل‌ونقل نفت در پی تنش‌های نظامی خاورمیانه، به یکی از عوامل فشار بر قیمت سوخت و کالاهای مصرفی در بازارهای جهانی تبدیل شده است. رشد هزینه اجاره نفتکش‌ها و بیمه دریایی، علاوه بر کاهش حاشیه سود پالایشگاه‌ها، نگرانی‌ها درباره تشدید تورم در کشورهای وابسته به واردات را افزایش داده است.

حمل حدود ۲ میلیون بشکه نفت خام از آمریکا به ژاپن با نفتکش غول‌پیکر «استیم اکسپلورر» که برای اواخر نوامبر برنامه‌ریزی شده، حدود ۸۱ میلیون دلار هزینه دارد؛ درحالی‌که میانگین هزینه انتقال چنین محموله‌ای در سال گذشته ۹.۱ میلیون دلار بود. این رقم معادل ۴۰.۵۰ دلار برای هر بشکه است و تقریباً ۹ برابر افزایش را نشان می‌دهد.

افزایش هزینه انتقال نفت می‌تواند به رشد قیمت سوخت و سایر کالاها منجر شود؛ زیرا پالایشگاه‌ها نفت خام را به بنزین، گازوئیل و سوخت جت تبدیل می‌کنند و این فرآورده‌ها در حمل‌ونقل مواد غذایی، کالاهای مصرفی و مصالح ساختمانی نقش اساسی دارند.

کنت مدلاک، پژوهشگر اقتصاد و منابع انرژی در مؤسسه سیاست‌گذاری عمومی بیکر در هیوستون، اعلام کرد به‌ازای هر ۱۰ دلار افزایش هزینه حمل هر بشکه نفت، حدود ۲۳ سنت به قیمت هر گالن بنزین افزوده می‌شود. بر اساس محاسبات رویترز، هزینه حمل محموله نفتکش استیم اکسپلورر می‌تواند قیمت هر گالن بنزین را دست‌کم ۸۰ سنت نسبت به سال گذشته افزایش دهد.

مدلاک با اشاره به تدریجی بودن آثار این روند هشدار داد که تداوم هزینه‌های بالای حمل‌ونقل، فشار بر قیمت‌ها را به فروشگاه‌های مواد غذایی، مراکز خرید و بازارهای محلی منتقل می‌کند. به گفته او، کشورهای وابسته به واردات، از جمله هند، فیلیپین و اندونزی، بیش از دیگران در معرض این فشار قرار دارند.

داده‌های گروه مالی بورس اوراق بهادار لندن (LSEG) نشان می‌دهد هزینه حمل‌ونقل بیش از ۴۰ درصد قیمت نفت آمریکا را تشکیل می‌دهد؛ درحالی‌که این سهم در سال ۲۰۲۵ به‌طور میانگین ۷ درصد بود. آژانس بین‌المللی انرژی نیز اعلام کرده است که افزایش بی‌سابقه نرخ اجاره نفتکش‌ها، سود پالایشگاه‌های آسیایی را کاهش داده است.

تنش‌های نظامی و افزایش هزینه مسیرهای دریایی

درگیری‌های مرتبط با جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و همچنین جنگ روسیه و اوکراین، هزینه حمل‌ونقل و بیمه دریایی را افزایش داده‌اند. هفته گذشته، هزینه انتقال نفت از مسیر تنگه هرمز و دریای سرخ به آسیا به رکورد ۳۴ دلار برای هر بشکه رسید؛ افزایشی که بخشی از آن ناشی از محاسبه ریسک امنیتی تردد کشتی‌ها و انتخاب مسیرهای طولانی‌تر بوده است.

کمبود نفتکش‌های غول‌پیکر نیز هزینه استفاده از نفتکش‌های کوچک‌تر را بالا برده است. مؤسسه تحلیل دریایی سیگنال اوشن اعلام کرد از زمان آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در فوریه، هزینه حمل با نفتکش‌های سوئزمکس و افرامکس چهار برابر شده است.

نفتکش‌های سوئزمکس قابلیت حمل حداکثر یک میلیون بشکه نفت از سواحل خلیج مکزیک آمریکا به آسیا را دارند؛ درحالی‌که ظرفیت نفتکش‌های افرامکس برای انتقال نفت از سواحل خلیج مکزیک آمریکا به اروپا به حدود ۷۵۰ هزار بشکه می‌رسد.

اریک بروک‌هویزن، رئیس بخش پژوهش و مشاوره نفتکش‌ها در شرکت پوتن اند پارتنرز، پیش‌بینی کرد تا زمانی که تقاضای نفت خام از عرضه آن بیشتر باشد، نرخ اجاره نفتکش‌ها در سطوح بالا باقی بماند؛ بااین‌حال، کاهش تقاضا در بازار نفت خام می‌تواند به افت سریع هزینه اجاره نفتکش‌ها منجر شود.
افزایش هزینه حمل‌ونقل نفت اکنون علاوه بر بازار انرژی، زنجیره تأمین کالاها و هزینه زندگی مصرف‌کنندگان را نیز تحت تأثیر قرار داده است.