اختصاصی|امرایی: سهم پایین محصولات با ارزش افزوده بالا، چالش اصلی صادرات پتروشیمی است

تورج امرایی، معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور در گفت‌وگو با خبرنگار صدای پتروشیمی، صنعت پتروشیمی را یکی از صنایع زیربنایی و ارزآور کشور توصیف کرد و با اشاره به رشد تعداد شرکت‌های فعال در این حوزه طی سال‌های گذشته، مهم‌ترین چالش این صنعت را پایین بودن سهم محصولات با ارزش افزوده بالا در سبد صادراتی عنوان کرد.

وی اظهار کرد: اگر بخواهیم یک چالش اساسی برای صنعت پتروشیمی کشور مطرح کنیم، باید به سهم پایین محصولات با ارزش افزوده بالا در صادرات اشاره کنیم. به گفته او، تمرکز بخش قابل توجهی از شرکت‌های پتروشیمی بر صادرات محصولات پایه و خام است و این موضوع به یک چالش جدی برای توسعه پایدار و ارتقای جایگاه این صنعت در اقتصاد ملی تبدیل شده است.

امرایی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در این صنعت افزود: صنعت پتروشیمی کشور نیاز دارد به سمتی حرکت کند که از صادرات محصولات پایه عبور کرده و به سمت تولید و صادرات محصولات با ارزش افزوده بالاتر حرکت کند. این تغییر جهت می‌تواند علاوه بر افزایش درآمدهای ارزی، موجب تقویت زنجیره ارزش و ارتقای فناوری در داخل کشور شود.

وی با اشاره به ظرفیت‌های قانونی موجود در این زمینه تصریح کرد: قانون نیز بسترهای مناسبی را برای این تحول پیش‌بینی کرده است. از یک سو، شرکت‌های پتروشیمی می‌توانند با استفاده از منابع داخلی خود در مسیر توسعه محصولات با ارزش افزوده بالا گام بردارند و از سوی دیگر، معاونت علمی نیز ذیل قانون جهش تولید دانش‌بنیان، به‌ویژه ماده ۱۱ این قانون، امکان حمایت از این شرکت‌ها را دارد.

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان توضیح داد: بر اساس ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، این امکان فراهم است که شرکت‌های پتروشیمی با بهره‌گیری از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان، در مقیاس نیمه‌صنعتی و صنعتی به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالا حرکت کنند. این همکاری می‌تواند زمینه‌ساز توسعه فناوری‌های بومی و تجاری‌سازی آن‌ها در صنعت پتروشیمی شود.

امرایی در ادامه به میزان بهره‌مندی صنعت پتروشیمی از اعتبار مالیاتی موضوع ماده ۱۱ اشاره کرد و گفت: در سال ۱۴۰۳ سهم صنعت پتروشیمی از این ظرفیت قانونی بسیار پایین بوده و عدد مصوب آن حدود ۱۵۰ میلیارد تومان بوده است؛ رقمی که در مقیاس صنعت پتروشیمی باید آن را تقریباً ناچیز و نزدیک به صفر تلقی کرد.

وی افزود: در سال ۱۴۰۴ تا امروز، وضعیت نسبت به سال گذشته تا حدی بهبود یافته است. شرکت‌های پتروشیمی هم در توسعه آزمایشگاه‌ها و زیرساخت‌های پژوهشی کشور ورود کرده‌اند و هم پروژه‌های تحقیق و توسعه و سرمایه‌گذاری جدید تعریف کرده‌اند که این روند، حرکتی مثبت و رو به جلو ارزیابی می‌شود.

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان تأکید کرد: معاونت علمی آمادگی دارد طرح‌های ویژه پتروشیمی‌ها را برای جبران چالش صادرات با ارزش افزوده پایین فعال کند تا در نهایت صادرات شرکت‌های پتروشیمی به جایگاه واقعی و ارزشمند خود دست یابد.

امرایی همچنین با اشاره به شرایط بیرونی حاکم بر صنعت پتروشیمی خاطرنشان کرد: ما واقف هستیم که شرکت‌های پتروشیمی با مسائلی همچون تحریم‌ها مواجه هستند و این موضوعات در حوزه‌هایی نظیر ارتباط با شرکت‌های بین‌المللی، بازگشت ارز و دسترسی به لایسنس‌ها چالش‌هایی ایجاد کرده است.

وی در عین حال تصریح کرد: با وجود این محدودیت‌ها، ظرفیت‌های قابل توجهی در داخل کشور وجود دارد و شرکت‌های پتروشیمی می‌توانند از توانمندی شرکت‌های دانش‌بنیان فناور داخلی بهره‌برداری کنند تا بخشی از این چالش‌ها جبران شود و مسیر توسعه محصولات با ارزش افزوده بالا هموارتر گردد.