اختصاصی|سوزاندن گازهای مشعل؛ ضرر روزانه ۱۷ میلیون دلار و عقب‌گرد در اصلاح ساختار انرژی

به گزارش خبرنگار صدای پتروشیمی، در حالی که مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری، در مراسم افتتاح طرح‌های وزارت نفت بر ضرورت توقف فوری سوزاندن روزانه ۵۰ میلیون مترمکعب گاز فلر تأکید کرده، اعداد و شواهد نشان می‌دهند بی‌توجهی به این موضوع در سال‌های گذشته یکی از پرهزینه‌ترین غفلت‌های صنعت انرژی ایران بوده است.

گاز مشعل؛ منبع ارزشمند یا آتشی برای سوزاندن سرمایه ملی؟

گازهای مشعل (Flare Gas) به گازهای همراه استخراج نفت گفته می‌شود که به علت نبود زیرساخت جمع‌آوری یا پالایش در محل، سوزانده می‌شوند. این گازها که سال‌ها به نماد میادین نفتی کشور و شعله‌های دائمی در آسمان جنوب تبدیل شده‌اند، در واقع سرمایه‌ای عظیم و تجدیدناپذیر هستند که هر روز در شعله‌سوزی تلف می‌شوند.

بی‌توجهی به جمع‌آوری این گازها نه‌تنها هدررفت مستقیم منابع طبیعی را در پی دارد، بلکه اثرات دومینووار اقتصادی، زیست‌محیطی و راهبردی بر کل سیستم انرژی کشور ایجاد می‌کند؛ از تشدید ناترازی گاز تا افزایش آلودگی و از دست رفتن فرصت صادرات انرژی.

زیان روزانه ۱۷ میلیون دلار؛ معادل یک پالایشگاه خاموش در آسمان

طبق برآورد رئیس‌جمهوری، روزانه حدود ۵۰ میلیون مترمکعب گاز همراه در کشور سوزانده می‌شود که ارزش اقتصادی آن بیش از ۱۷ میلیون دلار در روز است. این رقم معادل احداث یک پالایشگاه مدرن کوچک در هر ماه است که بدون هیچ بهره‌برداری، دود می‌شود و به آسمان می‌رود.

به تعبیر دیگر، تنها در طول یک سال بیش از ۶ میلیارد دلار سرمایه ملی از بین می‌رود. این رقم در شرایط محدودیت ارزی، کاهش صادرات و فشار بودجه دولت، نه فقط یک ضرر اقتصادی بلکه یک بحران راهبردی محسوب می‌شود.

پیامدهای زیست‌محیطی؛ افزایش آلودگی هوا و انتشار گازهای گلخانه‌ای

سوزاندن گازهای مشعل، علاوه بر اتلاف انرژی، عامل اصلی انتشار دی‌اکسیدکربن، متان و ترکیبات گوگرددار در مناطق نفتی است. این آلودگی‌ها تأثیر مستقیم بر سلامت جوامع محلی و تخریب اکوسیستم جنوب کشور دارند و برآوردها نشان می‌دهد سهم قابل توجهی از آلودگی زیست‌محیطی مناطق نفت‌خیز ناشی از همین مشعل‌هاست. بی‌توجهی بیشتر، ایران را در مسیر تشدید بحران تغییر اقلیم و افزایش هزینه‌های بهداشتی و زیست‌محیطی قرار می‌دهد.

ناترازی گاز و وابستگی به واردات؛ هزینه دوم بی‌توجهی

در حالی که وزارت نفت برای رفع ناترازی گاز در زمستان از طرح‌های صرفه‌جویی و افزایش واردات سخن می‌گوید، حجم عظیمی از گاز قابل‌مصرف به شکل مشعل در حال سوختن است. جمع‌آوری این گازها می‌تواند بخشی از کسری گاز کشور را جبران و فشار بر شبکه مصرف را کاهش دهد. بعضی برآوردها نشان می‌دهد با اجرای کامل طرح‌های جمع‌آوری، تا ۱۵ درصد از گاز مورد نیاز کشور از همین منبع قابل تأمین است.

هشدار دیوان محاسبات؛ ضرورت اقدام فوری تا پایان برنامه هفتم

گزارش اخیر دیوان محاسبات نشان می‌دهد هدررفت گازهای مشعل در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ به ۵۶.۲ میلیون مترمکعب در روز رسیده است، یعنی روندی افزایشی برخلاف اهداف برنامه هفتم توسعه که مقرر کرده تا پایان برنامه باید روزانه ۴۳.۸ میلیون مترمکعب از این گازها جمع‌آوری شود.

امین‌زاده، حسابرس کل دیوان محاسبات، این وضعیت را «تضییع منابع بین‌نسلی» دانسته و بر تسریع در اجرای پروژه‌های جمع‌آوری توسط دولت تأکید کرده است.

فلرها، آزمون بزرگ حکمرانی انرژی

پروژه‌های ان‌جی‌ال و بهسازی پالایشگاه‌های گازی که وزارت نفت طی یک سال گذشته آغاز کرده، رویکردی مثبت محسوب می‌شود؛ اما حجم خسارت‌های انباشته نشان می‌دهد هیچ تأخیر جدیدی در این مسیر قابل قبول نیست.

سوزاندن روزانه ده‌ها میلیون مترمکعب گاز یعنی سوزاندن توسعه، ارز، اشتغال و هوای پاک کشور. ادامه این روند، هم معیشت مردم را تضعیف می‌کند و هم امنیت انرژی ایران را به خطر می‌اندازد. جمع‌آوری گازهای مشعل نه یک پروژه فنی، بلکه آزمونی برای اراده ملی در حفاظت از منابع و گذار به حکمرانی هوشمند انرژی است.