یادداشت|کیفیت سوخت کشور؛ از مازوت تا گازوئیل و بنزین

به گزارش صدای پتروشیمی، محسن قدیری کارشناس حوزه انرژی و مدیرعامل سابق پالایشگاه اصفهان  در یادداشتی با اشاره به کیفیت سوخت مصرفی در کشور نوشت:

گزارش اخیر سازمان حفاظت محیط‌زیست نشان داد ریشه بخش بزرگی از بحران آلودگی هوا نه در «مصرف زیاد»، بلکه در کیفیت بسیار پایین سوختی است که در نیروگاه‌ها و خودروها مصرف می‌شود. این گزارش ثابت می‌کند مسئله فقط مازوت‌سوزی نیست؛ بلکه گازوئیل و بنزین تولید داخل نیز در بسیاری از نمونه‌ها با استانداردهای جهانی فاصله جدی دارند.

۱) مازوت؛ حتی نسخه‌ کم‌گوگرد هم یک آلاینده فوق‌سنگین است

در ماه‌های گذشته ادعا شد برخی نیروگاه‌ها از «مازوت کم‌گوگرد» استفاده می‌کنند.

اما عددهای واقعی روشن است:

•هر ۱ درصد گوگرد = دقیقاً ۱۰,۰۰۰ ppm

•بنابراین مازوت «کم‌گوگرد» با ۰.۵ تا ۱ درصد گوگرد = ۵,۰۰۰ تا ۱۰,۰۰۰ ppm

این یعنی حتی در بهترین حالت، مازوت کم‌گوگرد ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ برابر آلاینده‌تر از گازوئیل یورو ۵ است.

برای مقایسه:

•گازوئیل یورو ۵: فقط ۱۰ ppm گوگرد

•مازوت کم‌گوگرد: ۵,۰۰۰–۱۰,۰۰۰ ppm

بنابراین «مازوت کم‌سولفور» نیز ذاتاً سوختی به‌شدت آلاینده است و هرگز نمی‌تواند گزینه‌ای استاندارد برای نیروگاه‌ها باشد.

۲) نتایج رسمی: گوگرد گازوئیل نیروگاه‌ها ده‌ها تا صدها برابر حد مجاز

گزارش محیط‌زیست اعداد تکان‌دهنده‌ای ارائه کرد:

•نیروگاه منتظر قائم: ۱۳۵ برابر حد مجاز گوگرد

•نیروگاه شهید رجایی: ۵۹۲ برابر حد مجاز

این یعنی به‌جای گازوئیل استاندارد (۱۰ ppm)، در عمل سوخت‌هایی با هزاران ppm گوگرد مصرف شده است.

چنین سطحی از آلایندگی به‌معنای انتشار حجم عظیم SO₂ در جو است؛ گازی که مستقیماً به تشکیل ذرات ثانویه PM2.5 منجر می‌شود—ذراتی که از راه تنفس وارد خون می‌شوند و خطر سکته، سرطان خون، آسم کودکان و بیماری‌های قلبی را چند برابر می‌کنند.

۳) بنزین؛ عبور از حد مجاز بنزن

در بخش قابل‌توجهی از بنزین معمولی کشور، مقدار بنزن تا ۳ و یا بیشتر درصد حجمی رسیده است؛ یعنی ۳ و یا بیشتر  از حد مجاز اروپا و آمریکا (حداکثر ۱ درصد).

بنزن یکی از شناخته‌شده‌ترین مواد سرطان‌زا است و حضور آن در بنزین، هر روز مردم را در معرض استنشاق ترکیبات سمی قرار می‌دهد.

۴) معنای واقعی «افزایش تولید سوخت»

در ظاهر، همیشه از «رشد تولید» سخن گفته می‌شود؛ اما گزارش علمی محیط‌زیست نشان داد این افزایش اغلب با افت کیفیت همراه بوده است.

یعنی:

•هر بار تولید بالا می‌رود

•کیفیت گوگرد و بنزن پایین می‌آید

•سوخت حاصل آلایندگی شدید ایجاد می‌کند

•و نتیجه آن روی آسمان ایران و ریه مردم دیده می‌شود

افزایش تولید وقتی ارزش دارد که همراه با کیفیت باشد، نه اینکه با بالا بردن تولید، آلاینده‌ها چند ده برابر شود و سلامت میلیون‌ها نفر به‌خطر بیفتد.

۵) نتیجه نهایی

گزارش علمی محیط‌زیست یک پیام روشن دارد:

سوخت بی‌کیفیت—از مازوت گرفته تا گازوئیل و بنزین—مستقیماً عامل تشدید بحران آلودگی، بیماری و مرگ‌ومیر در کشور است.

تا زمانی که کیفیت سوخت اصلاح نشود، هرگونه ادعا درباره کاهش آلودگی یا مدیریت مصرف، صرفاً یک پوشش رسانه‌ای است و تأثیری در واقعیت ندارد.