هزینه حمل نفت از آمریکا به ژاپن ۹ برابر شد
گروه: انرژی بین الملل | کد خبر: ۱۹۶۱۴ | تاریخ: ۲ آبان ۱۴۰۵ - ۱۰:۱۰
به گزارش صدای پتروشیمی؛افزایش کم‌سابقه هزینه حمل‌ونقل دریایی نفت به یکی از عوامل اثرگذار بر قیمت انرژی در بازارهای جهانی تبدیل شده است. هزینه انتقال یک محموله ۲ میلیون بشکه‌ای نفت خام از آمریکا به ژاپن با نفتکش‌های غول‌پیکر به حدود ۸۱ میلیون دلار رسیده؛ درحالی‌که این هزینه برای همین مسیر در سال گذشته حدود ۹ میلیون دلار بود. به این ترتیب، کرایه حمل این محموله در یک سال ۹ برابر شده است.
افزایش هزینه جابه‌جایی نفتکش‌ها، علاوه بر بالا بردن هزینه نهایی تحویل نفت، جریان تجارت جهانی انرژی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. رشد هزینه بیمه، تغییر مسیر کشتی‌ها و محدود شدن ظرفیت مؤثر ناوگان نفتکش‌ها موجب شده انتقال نفت میان برخی مناطق جهان با دشواری و هزینه بیشتری انجام شود.
با توجه به ظرفیت تقریبی ۲ میلیون بشکه‌ای نفتکش‌های غول‌پیکر، هزینه ۸۱ میلیون دلاری انتقال محموله از آمریکا به ژاپن معادل حدود ۴۰.۵ دلار به ازای هر بشکه نفت است. این مبلغ جدا از قیمت خرید نفت خام محاسبه می‌شود و می‌تواند بر صرفه اقتصادی صادرات و واردات نفت اثر بگذارد.
افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیکی؛ عامل جهش هزینه حمل نفت
تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی، حملات به کشتی‌ها، افزایش حق بیمه و تغییر مسیر نفتکش‌ها از مهم‌ترین عوامل رشد هزینه حمل‌ونقل دریایی به شمار می‌روند.
هنگامی که کشتی‌ها برای دوری از مناطق پرخطر ناچار به پیمودن مسیرهای طولانی‌تر می‌شوند، مدت‌زمان هر سفر افزایش می‌یابد. در نتیجه، نفتکش‌ها زمان بیشتری را صرف انتقال یک محموله می‌کنند و تعداد کشتی‌های آماده برای جابه‌جایی محموله‌های جدید کاهش می‌یابد.
از سوی دیگر، افزایش تقاضا برای نفتکش‌ها در مسیرهای مهم تجاری، رقابت خریداران برای اجاره کشتی را تشدید کرده است. در چنین شرایطی، حتی بدون کاهش تعداد فیزیکی نفتکش‌های جهان، ظرفیت مؤثر حمل‌ونقل دریایی محدود می‌شود و نرخ کرایه‌ها افزایش پیدا می‌کند.
بر اساس برخی گزارش‌های منتشرشده، درآمد روزانه بعضی از نفتکش‌های غول‌پیکر اخیراً از یک میلیون دلار فراتر رفته است؛ درحالی‌که این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود ۵۵ هزار دلار در روز بود. هرچند نرخ‌های حمل پس از رسیدن به اوج تا حدودی کاهش یافته‌اند، همچنان در سطوح بالایی قرار دارند.
مازاد نفت سنگین در قاره آمریکا در برابر دشواری تأمین در آسیا و اروپا
افزایش هزینه حمل نفت، مسیرهای تجارت جهانی را تغییر داده و به شکل‌گیری عدم تعادل میان مناطق تولیدکننده و مصرف‌کننده منجر شده است.
بر اساس گزارش اویل‌پرایس و گزارش‌های مورد استناد رویترز، بالا رفتن هزینه انتقال نفت باعث شده صادرات برخی محموله‌های نفت خام، به‌ویژه نفت سنگین تولیدشده در قاره آمریکا، به بازارهای آسیایی و اروپایی صرفه اقتصادی کمتری داشته باشد.
این وضعیت به انباشت نفت سنگین در قاره آمریکا منجر شده است؛ درحالی‌که پالایشگاه‌های برخی مناطق آسیا و اروپا برای تأمین خوراک موردنیاز خود با هزینه‌های بیشتری روبه‌رو هستند.
نفت سنگین برای پالایشگاه‌های پیچیده، به‌ویژه در شرایط محدودیت عرضه گازوئیل، اهمیت قابل‌توجهی دارد. با این حال، افزایش هزینه انتقال می‌تواند مزیت اقتصادی خرید این نوع نفت از منابع دوردست را از بین ببرد.
از سوی دیگر، پالایشگاه‌های آمریکایی نیز با نرخ بهره‌برداری بالایی فعالیت می‌کنند و ظرفیت نامحدودی برای جذب محموله‌هایی ندارند که صادرات آنها دیگر از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه نیست.
در چنین شرایطی، برخی خریداران آسیایی به‌جای واردات نفت از آمریکا، به دنبال تأمین محموله از خاورمیانه یا آمریکای لاتین هستند. این تغییر مسیرها نشان می‌دهد حتی در صورت وجود نفت کافی در بازار جهانی، هزینه حمل‌ونقل می‌تواند دسترسی مصرف‌کنندگان به منابع عرضه را محدود کند.
هزینه حمل چگونه قیمت بنزین و گازوئیل را افزایش می‌دهد؟
افزایش هزینه حمل‌ونقل دریایی تنها به نفت خام محدود نمی‌شود و بازار فرآورده‌های نفتی، از جمله بنزین، گازوئیل، سوخت هواپیما و نفت کوره را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.
نفت خام پس از استخراج باید به پالایشگاه منتقل شود و فرآورده‌های تولیدشده نیز برای رسیدن به بازارهای مصرف به شبکه‌ای از خطوط لوله، مخازن و حمل‌ونقل دریایی نیاز دارند. افزایش هزینه در هر یک از این مراحل می‌تواند قیمت نهایی انرژی را بالا ببرد.
با افزایش کرایه نفتکش‌ها، هزینه تحویل نفت به پالایشگاه‌ها بیشتر می‌شود و جابه‌جایی فرآورده‌های نهایی نیز گران‌تر خواهد شد. در نتیجه، حاشیه سود پالایشگاه‌ها، قیمت‌های منطقه‌ای نفت و فرآورده‌ها و مسیرهای تجارت انرژی تحت تأثیر قرار می‌گیرند.
این فشارها به‌ویژه در اقتصادهایی که وابستگی بالایی به واردات انرژی دارند، می‌تواند به افزایش قیمت سوخت و تشدید تورم منجر شود.
البته انتقال افزایش هزینه حمل به قیمت نهایی مصرف‌کننده در همه بازارها یکسان نیست. عواملی مانند مالیات، حاشیه سود پالایشگاه‌ها، سطح ذخایر، ظرفیت خطوط لوله و شرایط رقابت در بازار خرده‌فروشی نیز در تعیین قیمت بنزین و گازوئیل نقش دارند.
چرا افزایش تولید نفت لزوماً بحران انرژی را برطرف نمی‌کند؟
در بازار جهانی انرژی، افزایش تولید نفت به‌تنهایی برای رفع کمبود عرضه یا کاهش قیمت‌ها کافی نیست. نفت باید علاوه بر تولید، با هزینه‌ای قابل‌قبول به پالایشگاه مناسب و در نهایت به بازار مصرف منتقل شود.
اگر محدودیت اصلی در بخش حمل‌ونقل باشد، افزایش تولید یا آزادسازی ذخایر راهبردی نفت ممکن است تأثیر محدودی بر بازار داشته باشد؛ زیرا عرضه اضافی در یک منطقه لزوماً نمی‌تواند کمبود منطقه‌ای دیگر را جبران کند.
برای نمونه، ممکن است نفت در قاره آمریکا انباشته شود، اما هزینه بالای انتقال آن به آسیا مانع صادرات اقتصادی شود. در چنین وضعیتی، افزایش عرضه در مبدأ الزاماً به کاهش قیمت در مقصد منجر نخواهد شد.
از این منظر، هزینه حمل‌ونقل دریایی به عاملی مستقل در تعیین قیمت نهایی نفت تبدیل شده است؛ عاملی که در شرایط عادی سهم کمتری از توجه بازار را به خود اختصاص می‌دهد، اما در دوره افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی می‌تواند اثر قابل‌توجهی بر تجارت و قیمت انرژی داشته باشد.
در مجموع، افزایش کرایه نفتکش‌ها نشان می‌دهد بحران انرژی تنها به میزان تولید و حجم عرضه نفت وابسته نیست؛ بلکه امنیت مسیرهای دریایی، هزینه بیمه و ظرفیت حمل‌ونقل نیز در تعیین قیمت نهایی انرژی نقش دارند. اختلال در این بخش از زنجیره تأمین می‌تواند هم‌زمان به انباشت نفت در برخی مناطق، افزایش هزینه تأمین در مناطق دیگر و تشدید فشارهای تورمی در اقتصاد جهانی منجر شود./تسنیم
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید