اختصاصی|گزارش آژانس بینالمللی انرژی؛ جهان درگیر تاریخیترین اختلال نفتی
گروه: انرژی بین الملل، تحلیل و گزارش، نفت و گاز | کد خبر: ۱۷۳۴۷ | تاریخ: ۲۲ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۳:۳۶
به گزارش صدای پتروشیمی، گزارش ماهانه بازار نفت متعلق به آژانس بینالمللی انرژی (IEA) که روز گذشته منتشر شد، یکی از تاریخیترین و مهمترین گزارشهای این نهاد از زمان تاسیس آن تاکنون به شمار میرود.
این نهاد در خط اول گزارش خود با صراحت اعلام کرده است که جنگ اخیر، «بزرگترین اختلال عرضه در تاریخ بازار جهانی نفت» را رقم زده است.
در ادامه، جزئیات و بخشهای کلیدی این گزارش به تفصیل و تفکیک بیان شده است:
۱. شوک بیسابقه به عرضه جهانی نفت
* بسته شدن شریان اصلی:
حجم عبور نفت خام و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز که پیش از آغاز درگیریها (در ۲۸ فوریه) روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه بود، اکنون تقریباً به صفر رسیده است.
* سقوط تولید خاورمیانه:
به دلیل توقف صادرات و پر شدن سریع ظرفیت مخازن ذخیرهسازی، کشورهای حاشیه خلیج فارس مجبور شدهاند تولید نفت خود را دستکم ۱۰ میلیون بشکه در روز کاهش دهند.
* افت ۸ میلیون بشکهای در ماه جاری: آژانس
پیشبینی کرده است که با وجود تلاش کشورهای غیرعضو اوپکپلاس (مانند روسیه و قزاقستان) برای افزایش تولید، عرضه جهانی نفت تنها در ماه مارس با سقوط سنگین ۸ میلیون بشکه در روز مواجه خواهد شد.
۲. مداخله تاریخی: آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر اضطراری
برای جلوگیری از فروپاشی اقتصاد جهانی، کشورهای عضو آژانس روز گذشته (۱۱ مارس) در یک نشست اضطراری به اتفاق آرا توافق کردند که ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک خود را روانه بازار کنند.
نکته امیدوارکننده در گزارش این است که مجموع ذخایر نفتی جهان در ماه ژانویه به بالاترین رقم خود از سال ۲۰۲۱ (حدود ۸.۲ میلیارد بشکه) رسیده بود و نیمی از این ذخایر در اختیار کشورهای توسعهیافته است که اکنون به عنوان سپر دفاعی بازار استفاده میشود.
۳. فلج شدن پالایشگاهها و بحران فرآوردههای نفتی
گزارش هشدار میدهد که بحران تنها محدود به نفت خام نیست و بازار فرآوردهها وضعیت به مراتب وخیمتری دارد:
* بیش از ۳ میلیون بشکه از ظرفیت پالایشگاهی خاورمیانه به دلیل حملات متقابل و نبود مسیر صادراتی تعطیل شده است.
* پیش از این جنگ، روزانه ۳.۳ میلیون بشکه فرآوردههای پالایشی و ۱.۵ میلیون بشکه گاز مایع از خلیج فارس صادر میشد. توقف این روند بهشدت تامین خوراک کارخانجات پتروشیمی و همچنین تامین گاز مصرفی و گرمایشی در مناطقی مانند هند و شرق آفریقا را با خطر جدی مواجه کرده است.
۴. نابودی تقاضا در اثر سایه جنگ و گرانیجهش
قیمتها و شرایط جنگی باعث شده تا موتور مصرف جهانی نیز به شدت کند شود:
* افت تقاضای فوری: لغو گسترده پروازهای بینالمللی در خاورمیانه و اختلال در زنجیره تامین باعث میشود تقاضای جهانی در ماههای مارس و آوریل، روزانه یک میلیون بشکه کمتر از پیشبینیهای قبلی باشد.
* کاهش رشد سالانه: آژانس پیشبینی رشد تقاضای جهانی نفت برای کل سال جاری را ۲۱۰ هزار بشکه دیگر کاهش داد و به رقم ناچیز ۶۴۰ هزار بشکه در روز رساند که نشاندهنده تاثیر مخرب قیمتهای بالا بر رشد اقتصاد جهانی است.
۵. نوسانات دیوانهوار قیمتها
در بخش قیمتگذاری گزارش قید شده است که پس از آغاز حملات هوایی در اواخر فوریه، قیمت نفت برنت با یک جهش خیرهکننده تا یکقدمی ۱۲۰ دلار در هر بشکه پرواز کرد.
با این حال، اطمینان بازار از ورود زودهنگام ذخایر اضطراری دولتها و همچنین مازاد عرضه ساختاری در کشورهای خارج از خاورمیانه، باعث شد قیمتها کمی آرام بگیرند و هماکنون در محدوده ۹۲ دلار (حدود ۲۰ دلار بالاتر از زمان قبل از جنگ) در حال معامله باشند.
نتیجهگیری و هشدار نهایی گزارش:
آژانس بینالمللی انرژی تاکید دارد که هرچند مداخله دولتها و آزادسازی بیسابقه ذخایر توانسته از یک فاجعه قیمتی تمامعیار جلوگیری کند، اما این ابزارها برای استفاده کوتاهمدت طراحی شدهاند. اگر مسیرهای کشتیرانی به سرعت بازگشایی نشوند، جهان باید خود را برای تبعات اقتصادی بسیار سنگینتری آماده کند.